در عصر مدرن تامین رفاه جامعه سرلوحه توسعه بود، امّا با مطرح شدن مباحث مربوط به رابطه میان انسان، محیط زیست و توسعه در دهه 1970، مفهوم توسعه پایدار مورد توجه جدّی قرار گرفت. با فعّالیتهای علمی دانشگاهها و متخصصّان علوم انسانی در کنار کمیسیونِ جهانیِ « محیط زیست و توسعه» سازمان ملل در سال 1987،اصولی برای توسعه پایدار تعیین گردید. امّا ورود رسمیِ مفاهیم توسعه پایدار به مسائل روز جهان در سال 1992 در کنفرانس محیط زیست و توسعه ریودوژانیرو اتفاق افتاد. شهرنشینی بعنوان یکی از چهار رکن اصلیِ دنیای کنونی، باعث شده تا مباحث میان رشته ایِ مختلفی در شهرسازی برای نیل به توسعه پایدار مد نظر قرار گیرد(. امروزه شهرها بعنوان متن مناسبی جهت تحقق سیاست های توسعه پایدار در نظر گرفته می شود)، که مهم ترین آنها اقتصاد، محیط زیست و جامعه است.البته معماری با رویکرد پایداری نیز از مؤلّفه های پایداری شهر است که در متن آن از مفاهیم مشترکی تبعیت می نماید. محیط زیست، اقلیمِ زیستی و تغییرات آن، کاهش مصرف انرژی، ساختمان سبز و مسائل بوم شناختی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار در شکل گیری رویکردهای معماری پایدار در لایه های گوناگون فرایند طراحی ،فرایند ساخت و تولید مصالح می باشند. مفهوم معماری پایدار در ادامه گزارش گرُوهالم برانتلَند در سال 1987 بروز می نماید و عمدتاً بر دو اصل تکیه دارد؛گروهی که به طراحی ساختمان بر اساس ارتباط و تاثیر آن بر محیط زیست توجه داشته و گروه دیگری که به کاهش مصرف انرژی در ساختمان اشاره دارد.  بررسی جریانهای گوناگون طراحی پایدارمعماری و معماریِ پایدار جهت دستیابی به دستورالعمل های راهبردیِ اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی پایدار، نیازمند شناخت مفاهیم پایداری و مطالعه تجربیات اجرائی  چهار دهۀ اخیر است.آنچه در مورد اصول و روش های معماری پایدار می توان مطالعه کرد عمدتاً در نشریات علمی و قوانین ساختمانی کشورهای پیشرو (آلمان،امریکا،کانادا،دانمارک ،...)در این زمینه و تجربه های عملی آنها قابل بررسی است. در نهایت آنچه بعنوان سؤال مطرح می شود، مربوط به شاخه های معماری پایدار و خصوصیات هر یک از آنها می باشد. پژوهشگرسعی دارد به روش اسنادی با پژوهش تاریخی در زمینه های ظهور مفاهیم پایداری در جریانات معماری و شهرسازی چهار دهۀ اخیر جهان و بخصوص اروپا، جریانهای اصلی شکل گرفتۀ معماری پایدار را مسیریابی نماید. مطالعۀ اصول ارائه شده در گزارش بِرانتلَند و پروفسور بوُ آدامز از دانشگاه لوُند سوئد و دکتر وُلفگانگ فیست از آلمان و انطباق آنها بر رویکردهای پایداری در آثارمطرح معماران فعّال (رنزو پیانو،،نورمن فاستر، کِن یانگ و...)در این زمینه،چارچوب پژوهشی مقاله را شکل می دهد.

در آستانه برگزاری دومین همایش مقررات ملی ساختمان نظری بر بیانیه همایش اول ۱۳۸۶ می اندازیم و توجه به تغییرات صورت گرفته از ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹ با خوانندگان:

15 و 16 آذرماه 1386 شیراز

با یاری پروردگار دانا و توانا و در راستای گسترش اجرای قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در سراسر میهن عزیزمان ایران، نخستین همایش مقررات ملی ساختمان کشور در تاریخ پنجشنبه و جمعه 15 و 16 آذرماه سال 1386 خورشیدی باحضور حدود 1200 نفر از مهندسان، استادان دانشگاه، مسئولان نهادهای مرتبط و مقامات کشور در محل تالار حافظ شیراز برگزار گردید.

در این همایش که با هدف کلی نقد و بررسی مقررات تدوین شده، کالبد شکافی موانع و یافتن راه کارهای هر چه بهتر اجرا شدن آنها در راه توسعه پایدار کشور و حفظ و نگهداری سرمایه های ملی تشکیل شده بود، پس از استماع 12 سخنرانی در جلسات عمومی و ارائه 40 مقاله در نشستهای تخصصی و بازدید از نمایشگاههای جنبی مصالح و امکانات مهندسی و پوسترهای آموزشی، بیانیه زیر تهیه و تدوین و به تصویب رسید.

-1 شرکت کنندگان، مراتب سپاس خود را از برگزاری این همایش و حضور مقامات عالی دولتی، تدوین کنندگان مقررات ملی ابراز داشته و یاد کسانی که در این امر شرکت داشته و اینک در بین ما نیستند از جمله شادروانان مهندس سراج الدین کازرونی، دکتر مهدی قالیبافیان، دکتر مصطفی توکلی و دکتر حسن سروی گرامی داشته شد و برای ایشاناز خداوند متعال طلب آمرزش گردید.

-2 مقررات ملی ساختمان با وجود عمر کوتاهی که از تدوین آن می گذرد تاثیر مثبتی بر روند ساخت و ساز در زمینه های گوناگون طراحی، نظارت، اجرا، بهره برداری، نگهداری، کنترل و بازرسی، امور آزمایشگاهی مدیریت ساخت و تولید،  نصب، آموزش و تحقیق کشور داشته ولی با کاستی هایی روبروست که لازم است نسبت به رفع آنها اقدام مقتضی بعمل آید.

-3 با توجه به اینکه دبیرخانۀ دائمی همایش های مقررات ملی ساختمان در سازمان مسکن و شهرسازی استان فارس ایجاد شده است از کلیه صاحب نظران دست اندرکار ساخت و ساز دعوت گردید مقالات، نقطه نظرات و راه کارهای اجرایی ترویج مقررات ملی ساختمان و ارتقاء حرفه مهندسی را برای این دبیرخانه ارسال فرمایند تا در کارگاه ها و همایش های بعدی مطرح گردد.

-4 شرکت کنندگان بر تقویت دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی در وزارت مسکن و شهرسازی تاکید داشته و براین باورند که شورای تدوین باید با احساس مسئولیت و امکانات بیشتری در جهت تدوین و ترویج و بازنگری مباحث مختلف گام برداشته و از بازخورد آنها بین جامعه مهندسان آگاهی یابد.در یک محدوده محیط زیست طبیعی احداث می شود که بایستی تابع شرایط اجتماعی، « ساختمان »

-5 از آنجا که اقتصادی، فرهنگی و اقلیمی آن محدوده باشد و دیدگاههای گوناگون اهالی و سلامت تن و جان ساکنان را تامین نماید لازم است در تجدیدنظر مباحث مختلف ساخت و ساز مسائل مربوط به محیط مصنوع منطبق با محیط زیست مورد توجه قرار گیرد.

-6 از آنجا که ساختمان و شهرسازی کاری گروهی است که عوامل گوناگونی در ایجاد آن نقش دارند و نمی توان خدمات مهندسی را به صورت انفرادی ارائه نمود لازم است با راهکارهای مناسب، مهندسان رشته های هفت گانه را با ایجاد داوطلبانه دفاتر مهندسی و شخصیت های حقوقی تشویق نمود تا ضمن کنترل و تشخیص صلاحیت بهتر آنها، ارائه خدمات مهندسی طبق شرح خدمات مربوطه به نحو مطلوب تری صورت پذیرد و با این ترتیب امکان کارآموزی مهندسان جوان و اخذ تجربه نیز فراهم خواهد گردید.

-7 تغییر ساختار سنتی به مدرن و لزوم تولید مصالح جدید و مناسب با این تغییرات، این ضرورت را ایجاب کرده که مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن با مدیریت راه بردی جامع نگر و قوی تر در سطح ملی به ساماندهی و توسعه فن آوری ادامه داده و با شناخت کامل و موثر نسبت به نیازهای کشور و همچنین شناخت نسبت به مصالح وارداتی و سوق دادن سرمایه ها به ورود تجهیزات و فن آوری های متناسب با اقلیم و فرهنگ و همساز با طبیعت به منظور دست یابی به توسعه پایدار در بخش ساختمان و استفاده از فن آوری بازیافت مواد تخریبی، این هدایت را در دست گیرد.

-8 تشکل های مهندسی شامل سازمانهای نظام مهندسی ساختمان، کانون کاردانهای فنی، انجمن مهندسان مشاور، انجمن مهندسان محاسب ساختمان، انجمن شرکتهای ساختمانی، انجمن انبوه سازان و شرکتهای ساختمانی وابسته به آنها و سایر تشکل ها، ضمن تشکیل هسته های پژوهشی و مطالعاتی و بازدید از نمایشگاههای معتبر جهانی و داخلی و بررسی تکنولوژی و شیوه های مدیریتی، شایسته است در مسیر بهره گیری از فن آوری های جدید گام برداشته و مورد حمایت دولت قرار گیرند. این تشکل ها می توانند کماکان در تهیه و تدوین مقررات ملی نیز مشارکت داشته و اخلاق حرفه ای را در بین اعضاءخود ترویج نمایند.

-9 از مهمترین راههای ترویج مقرارت ملی ساختمان و اجرایی شدن آنها، آموزش جدی دست اندرکاران در مقاطع و فرصتهای گوناگون و در هنگام ارتقاء پایه است. در این خصوص و به ویژه رعایت نکات مربوط به ایمنی و حفاظت کارگاه و مسائل حقوقی مترتب بر آنها و نیز بحث صرفه جویی در مصرف انرژی لازم است این آموزش حتی از مقاطع ابتدایی و متوسطه آموزشی صورت پذیرد.

-10 لزوم بازنگری در قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و نیز هماهنگ کردن مباحث مختلف مقررات ملی ساختمان با یکدیگر و با قوانین و مقررات سایر دستگاههای اجرایی مانند اداره کار، شهرداری ها و اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی و غیره از دیگر خواسته های شرکت کنندگان در همایش می باشد.

-11 در حال حاضر تعداد دانش آموخته گان رشته های هفت گانه مهندسی و ساختمان در تعادل مناسبی نیست و در خیلی از نقاط کارشناسان پاره ای از رشته ها یا اصلاً وجود ندارد و یا به تعداد اندک می باشد در حالیکه فارغ التحصیلان رشته های دیگر از ظرفیت بیشتر هستند. توصیه می شود برنامه ریزی پذیرش دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به نحوی صورت پذیرد که این نقیصه مرتفع و بعضی از رشته ها مانند مهندسی ایمنی و بهداشت کارگاهها نیز دائر گردد.

-12 کنترل ساخت و سازها در بعد از تحویل به بهره بردار از نظر نحوه کاربری و نیز خدمات تعمیراتی و نگهداری بدرستی صورت نمی گیرد شایسته است به نحوی اعتبار مورد نیاز برای این امور در ساخت و سازهای عمومی و خصوصی پیش بینی شود تا از آسیب دیدن این سرمایه های ملی پیش گیری گردد.

-13 شرکت کنندگان مراتب سپاسگزاری خود ر از مهمان نوازی مقامات استانداری فارس، سازمان مسکن و شهرسازی،سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، انجمن صنفی انبوه سازان فارس، کانون کاردانهای فنی و دیگر دست اندرکاران برگزاری و سازمان دهی همایش ابراز می دارند.

-14 شرکت کنندگان از دبیر همایش درخواست داشتند که مفاد این بیانیه را اجرائی کرده و در همایش بعدی نتیجه اقدامات خود را به آگاهی دست اندرکاران برسانند.__

http://seac2010.ir/index.php?cat_id=12&wlang=Farsi آدرس سایت همایش

مهلت ارسال چکیده مقالات ۲۰/۱۰/۱۳۸۸

زمان برگزاری همایش ۱۲و۱۳/۱۲/۱۳۸۸

را از سایت اطلاعات علمی دانلود نمائید.(به آدرس زیر مراجعه نمائید)

نوري فرد آزاده*,فرضيان محمد

* دانشكده معماري، پرديس هنرهاي زيبا، دانشگاه تهران، تهران، ايران

در حال حاضر زلزله به عنوان يكي از عوامل تاثيرگذار در مراحل شكل گيري معماري مورد بي توجهي واقع شده است و تمام مسووليت پايداري ساختمان در برابر زلزله به عهده مهندس سازه مي باشد. اين امر طراحي ساختمان هاي پايدار در برابر زلزله را مشكل، پرهزينه، در مواردي غيرممكن مي كند. از آنجا كه كليه مسايل يك بنا به عهده مهندس معمار است، لذا پر كردن خلا موجود به عهده او مي باشد تا با ديد وسيع خود بهينه ترين راه را جهت پايداري ساختمان در زلزله ارايه دهد. بر اين اساس هدف اصلي اين مقاله تحت عنوان مشاركت طرح معماري با سازه بنا در تمام مراحل طراحي جهت پايداري در برابر زلزله تعريف شده است و محدوده آن با توجه به خلاهاي موجود، ساختمان هاي معمول، با ارتفاع كوتاه تا متوسط و با تكنولوژي رايج كشور را در بر مي گيرد. در بخش اول اين مقاله تاثير زلزله در پنج مرحله اصلي شكل گيري معماري به صورت چك ليستي جهت كنترل طرح ارايه شده و در بخش دوم اين چك ليست به صورت عملي در طراحي يك مدرسه به كار گرفته شده است. به عنوان نتيجه كار مي توان ادعا كرد تنها در صورتي دستيابي به بنايي با بهترين كيفيت هاي فضايي و بهينه ترين سازه از لحاظ مقاومت در برابر زلزله امكان پذير است كه از مراحل اوليه طراحي تا جزييات اجرايي مشاركت نزديك بين سازه و معماري وجود داشته باشد.

كليد واژه: زلزله، پايداري جانبي، عناصر مقاوم در زلزله، مراحل شکل گيري معماري